De Nieuwe Hollandse Waterlinie

FORT BLAUWKAPEL

Locatie: 52° 6'56.85"N    5° 8'19.03"E

Address: (van het Reduit)

Bastionweg 2
Utrecht

Fort Blauwkapel werd in 1787 aangelegd, door de Patriotten, als een aarden "Redoute".

In 1818 werd het vergroot met Bastions. Het werd een gesloten aarden fort, zelfs zo groot, dat het een klein gehucht met een kapel omvatte. Die kapel heette "Blauwkapel".
Het fort had 4 Bastions, met twee Ravelijnen (verdedigingseiland) in de gracht, aan de noordoost zijde. Aan de zuid-west zijde was er een aarden "Reduit" (het kleine apparte eilandje).
Een Reduit is een klein fort binnen het grote fort. Wanneer de vijand binnen het fort zou komen, kon de fortbezetting zich in het Reduit terugtrekken, om nog een laatste verdediging te voeren.

In 1850 werd er eenbomvrij wachthuis in het Reduit gebouwd en werden de aarden wallen van het fort verzwaard.

Tussen 1874 en 1890, werden twee bomvrije kazernes binnen het fort gebouwd en ook diverse kanon Remises.

Tussen 1925 en 1929 hakte een nieuwe spoorwegverbinding een stukje van het zuidoostelijke bastion af (rechtsonder op de satellietfoto).

Op deze foto is de zuidoostelijke toegangsweg te zien. Aan beide zijden van de weg steken er stalen balken uit het gras.
Dit is een deel van de vechtwagen (pantserwagen, of tank) hindernis, uit 1939. In die tijd kon men ook zulke balken in een betonlichaam in de weg zetten en vergrendelen. Het geheel werd "Aspergeversperring" genoemd.

Hier ziet u het voormalige millitaire wachthuis, met op de achtergrond de huizen van het dorpje binnen het fort.


Het dorpje was zo goed als verdwenen, maar als onderdeel van het fort restauratieproject van de gemeente Utrecht, worden er enkele nieuwe huizen binnen het fort gebouwd.

Aan de westzijde van het fort werd alles afgebroken en een vlak terrein gemaakt, inclusief één van de bomvrije kazernes.

De gemeente Utrecht brengt nu de fort wallen hier weer terug met (op dit deel) een park en sportvelden.

Op deze foto is de gespaart gebleven bomvrije kazerne in het noordoostelijke bastion te zien.

Dit is de bakstenen gevel van de grond overdekte bomvrije kazerne. Deze is in zeer goede conditie.

Tijdens de mobilisatie in de 1e wereldoorlog, bestond het garnizoen van fort Blauwkapel uit meer dan 300 man.

 

In 1881 waren de taken van het fort als volgt vastgesteld:
  • Verdediging van de oost-west lopende spoorweg en verkeerswegen.
  • De vijand op voldoende afstand houden van de stad Utrecht, in samenwerking met de naburige forten.
  • Verdediging van de Voordorpsedijk, bij strenge vortst, waarbij de vijand over het ijs kon komen.
  • Dienen als een hoofdondersteuning voor dit deel van de Waterlinie.

Dit is een van de toegangen tot de kazerne, welke nu wordt gebruikt voor algemene doeleinden en festiviteiten.

Dit is de zuidoosthoek van dit Bastion.
In de wal, in de zon en onder de bomen zijn  kanonremises te zien.

Een stukje verder, na de konon remise heuvels, zijn kanon opstellinge (batterijen) en betonnen groepschuilplaatsen, type Pyramide.

Alle taken van het fort werden uitgevoerd met kanonnen in open opstellingen op de wallen van het fort.

Echter, nieuwe aanvalswapens, zoals de Brisanrgranaat en het vliegtuig, maakten betere bescherming van kanon bemanningen noodzakelijk.

Daarom werden er in 1918, drie betonnen groepschuilplaatsen gemaakt en in 1939 werden er veel gewapend betonnen groepschuilplaatsen bijgebouwd, van het type Pyramide.

This is a photo, of a part of the earth walls of the north-east Bastion, with a Piramide concrete shelter.
This is a close-up of the type Piramide shelter.
The iron hooks, sticking out of the concrete, were for holding up camouflage nets.

On top of all Piramide type shelters is a tube, with a mount for a Periscope.
However, when the Germans attacked in May 1940, these Periscopes were nowhere fitted.

These shelters provided good cover and could withstand several direct hits of guns, up to 150mm and a single direct hit of a mortar of 210mm.

This is the standard door inside the shelters portal. Nowadays they are missing in most of these Piramide shelters.

As you can see, it exists out of three parts, each part is lockable and is made up out of three cross wise layers of wood.

It could withstand great blasts of air pressure and in-flying fragments of shells.

The purpose of the three separate parts of the door is at the moment not known to me.

It would enable some means of sight and shooting possibility to the back area of the shelter.
In the wall, now behind the open door, is also a small shooting hole.

The lower part of the door might be used as flood barrier, with sandbags.
Most of these shelters were also built for machinegun crews and supporting sections of infantry at the very edge of the flooded area of the Dutch Water Line.
Some Dutch soldiers did have long wading booths and could wade through the water and step over the lower part of the door.

One of the other Piramides, with a gun garage in the sun on the background.
This is one of the so called gun garages.
Compared to other fortresses, these are quite narrow.

It appears, that these might be used for ammunition storage only.

I have to do some more investigation on this subject.

Here are some more of these gun garages in the south-east corner of the Bastion.
This is the east moat of the fortress, it looks more like a wide Canal.

At the other side is the railroad.

In the short east main wall (in fortress terms called a "Courtine"), between the north-east and the south-east Bastion, are also several Piramide shelters.
As well as in the walls of the sout-east Bastion.
As you can see on the aerial picture, the Reduit is a small separate island at the south-east side of the fortress.

Walking back along the main road of the fortress, just passed the tank barrier, you see this entrance bridge.

This is the brick face, with the entrance of the guardhouse that served as the Reduit.

After the invention of rifled guns, around 1860, the building was ground covered against the walls and on the roof.

All windows are shooting holes for guns.

The Reduit is beautifully restored and now in use as a formidable clubhouse for a group of Scouts.

The Reduit did accommodate 70 men and 4450 kilogram of gunpowder.

It was a very strong building, originally full of shooting holes to all sides, packed with men, gunpowder and guns. The men were even sleeping in the gun rooms.

Heating came from open wood or coal fires and light from oil lanterns.
Even in peacetime this combination creates a quite dangerous situation.

A storage room, all in perfect condition.
A gunroom, with all shooting hole window frames colorfully painted.

This room is used by the Cup Scouts.

A smaller corridor is connecting the gun rooms.
A former gunroom.

This side is now covered with earth.

On top of the photograph, you see an air extract ventilator.

It is installed on the smoke extraction channel, that is present in each gun room, to extract the gunpowder smoke.

The black gunpowder guns gave a lot of smoke.

The main corridor.

The masonry on these thick brick bomb free buildings is always very skillfully made and very beautiful. 

Terug naar Index kaart

Last revised on 19-05-2014